Cando cambiamos de avós. A romería vikinga nas Torres de Oeste (Catoira) como representación do pasado
Descargas
Publicado
Cómo citar
Número
Sección
DOI:
https://doi.org/10.32766/brag.386.911Palabras clave:
viquingos, Catoira, identidade, cultura popular, historiografía, recreación históricaResumo
Este artigo analiza a evolución e o impacto cultural da Romaría Viquinga de Catoira, unha das manifestacións festivas máis senlleiras de Galicia. A través dunha perspectiva diacrónica, explórase a transformación do suxeito viquingo na narrativa histórica galega: desde a ameaza pagá das crónicas eclesiásticas medievais e modernas ata a súa conversión nun símbolo de prestixio atlántico na cultura contemporánea. Analízase o papel fundamental do Ateneo do Ullán na década de 1960 e como o contexto do turismo no franquismo facilitou a creación dunha performance colectiva influenciada pola cultura pop global. O texto propón que o fenómeno viquingo en Catoira non é só unha recreación histórica, senón un proceso de negociación identitaria onde o viquingo emerxe como un novo devanceiro que complementa ou substitúe o mito celta, conectando Galicia coa modernidade e o prestixio das culturas do norte de Europa.
Descargas
Citas
Acebes Lavín, Ricardo (2017). “Vikings”: el otro lado del «otro». Traballo de fin de grao. Universidad de Valladolid.
Allen, W. E. D. (1960). The poet and the spae-wife. An attempt to reconstruct al-Ghazal’s embassy to the Vikings. Kendal: Titus Wilson and Son. Almazán, Vicente (1986). Gallaecia scandinavica. Introducción ó estudio das relacións galaico-escandinavas durante a Idade Media. Vigo: Galaxia.
Alonso González, Pablo e González Álvarez, David (2013). Construyendo el pasado, reproduciendo el presente: identidad y arqueología en las recreaciones históricas de indígenas contra romanos en el Noroeste de España. Revista de Dialectología y Tradiciones Populares. 68 (2), 305-330.
Alonso Romero, Fernando (2018). La navegación e itinerario del ejército normando de Gunderedo (968-969). En: Mário Jorge Barroca e Armando Coelho Ferreira da Silva, coords. Mil anos da incursão normanda ao castelo de Vermoim. Porto: Centro de Investigação Transdisciplinar Cultura, Espaço e Memória, 53-85.
Armesto, Victoria (1976). Fiesta Vikinga. La Voz de Galicia. 5/VIII/1976.
Beramendi, Justo (2007). De provincia a nación: historia do galeguismo político. Vigo: Edicións Xerais de Galicia.
Cabanillas, Ramón (1951). Antífona da cantiga. Vigo: Galaxia.
Castro, Plácido (1962). Consideraciones sobre el turismo (III). Faro de Vigo. 14/IV/1962.
Cerqueiro Landín, Román (2006). El celtismo en Galicia. Funcionalidad y estrategias de importación en el campo literario gallego. En: Salah Serour e Jesús Camarero Arribas, coords. Literatura, cultura, transferencia: actas del III Seminario sobre el Diálogo Intercultural y la Literatura Comparada (Vitoria 8,9 y 10 de marzo 2005). Bilbao: El Faro, 241-262.
Curto Adrados, Iván (2018). La Iglesia del occidente europeo frente a las incursiones vikingas de los siglos ix a xi. Revista de Historia Militar. I extraordinario de 2018, 269-300.
Elías de Tejada, Francisco e Pércopo, Gabriela (1966). El Reino de Galicia. Vigo: Galaxia.
Ellis, Caitlin (2021). Remembering the Vikings: Violence, institutional memory and the instruments of history. History Compass. 19 (1).
Fernández Abella, David (2014). Agroxas, donde “os mouros facían o mercado”. ArtyHum. Revista de Artes y Humanidades. 10, 35-39.
Fernández Pacios, Juan Ramón (2008). San Gonzalo bispo mindoniense. Estudo histórico e apéndice documental. Santiago de Compostela: S.A. Xestión do Xacobeo.
Ferreiro, Manuel (2017). Eduardo Pondal. Os cantos eran da Patria (120 poemas). A Coruña: Real Academia Galega.
Gago Mariño, Manuel (2010). O Camiño de Dan Brown. Os autores foráneos son maioría na recreación do imaxinario xacobeo como ficción literaria. culturagalega.gal. 14/VII/2010.
Gago Mariño, Manuel (2021). Plácido Castro, a cultura galega e a xénese da recuperación do Camiño de Santiago. Fundación Plácido Castro. 19/VII/2021.
Gago Mariño, Manuel (2023). Setting a new place for winter camps. An introduction. En: Charlotte Hendestierna-Jonson e Irene García Losquiño, eds. Viking Camps. Case Studies and Comparisons. London: Routledge.
Gago Mariño, Manuel (2024). As narrativas sobre os viquingos na cultura contemporánea galega. En: Irene García-Losquiño, ed. Unha vida viquinga. Catálogo da exposición. Santiago de Compostela: Fundación Cidade da Cultura de Galicia, 276-285.
García Losquiño, Irene (2019). Camps and Early Settlement in the Viking Diaspora: England, Ireland and the Case of Galicia. SVMMA. Revista de Cultures Medievals. 13, 37-55.
García Losquiño, Irene (2022). Viking mercenary activity in Galicia. Journal of Medieval Iberian Studies. 14 (3), 357-370.
Gebhardt, Víctor (1864). Historia general de España y de sus Indias desde los tiempos más remotos hasta nuestros dias : tomada de las principales historias, crónicas y anales (1861). Madrid; Barcelona: Librería de D. A. de San Martín; Librería de El Plus Ultra.
González-Álvarez, David; Alonso-González, Pablo; e Rodríguez-Hernández, Jesús (2022). Historical Reenactments in Spain: A Critical Approach to Public Perceptions of the Iron Age and Roman Past. En: Mario Carretero, Brady Wagoner e Everardo Perez-Manjarrez, coord. Historical Reenactment. New Ways of Experiencing History. Nova York: Berghahn Books, 49-65.
Harty, Kevin J. (2011). Introduction: “Save us, O Lord, from the Fury of the Northmen”; or “Do you know what’s in your wallet?”. En: The Vikings on Film: Essays on Depictions of the Nordic Middle Ages. Jefferson: McFarland. Historia Compostelana. Madrid: Akal, 1994. Edición de Emma Falque.
Izquierdo Díaz, Jorge Simón (2009). Os viquingos en Galicia. Santiago de Compostela: Lóstrego.
López Ferreiro, Antonio (1899). Historia de la Santa A. M. Iglesia de Santiago de Compostela. Vol. 2. Santiago: Seminario Conciliar Central.
Murguía, Manuel (1865). Historia de Galicia. Vol. I. Lugo: Imprenta de Soto Freire.
Murguía, Manuel (1888). Galicia. Barcelona: Establecimiento tipográfico-editorial de Daniel Cortezo y Cía.
Mörling, Staffan (2000). Lanchas e dornas. A estabilidade cultural e a morfoloxía das embarcacións na costa Occidental de Galicia. Santiago de Compostela: Xunta de Galicia.
Naveiro López, Juan L. (2004). Torres de Oeste. Monumento histórico e xacemento arqueolóxico. Pontevedra: Deputación de Pontevedra.
Ollero de Landáburu, Gonzalo (2016). La huella arqueológica de los vikingos en la Península Ibérica. Análisis de las dos primeras oleadas del siglo ix. En: Lucía Avial-Chicharro e Rebeca Arranz Santos, eds. I Jornadas de
Jóvenes Investigadores en Arqueología. Madrid: Asociación Jóvenes Investigadores en Arqueología. Excavemos, 277-317.
Ordoño de Celanova (1990). Vida y milagros de San Rosendo. A Coruña: Fundación Pedro Barrié de la Maza. Edición de Manuel C. Díaz y Díaz, María Virtudes Pardo Gómez e Daría Vilariño Pintos.
Piay Augusto, Diego (2024). El yacimiento de ‘A Capela’ un eslabón en la historia de Catoira. En: Marc Bouzas e Lluís Palahí, eds. From the Late Antiquity to the High Middle Ages: an archaeological vision = La Tardoantiguitat a l’alta Edat mitjana: una visió arqueològica. Girona: Càtedra Roses d’Arqueologia i Patrimoni Arqueològic. Universitat de Girona.
Piñeiro Ares, José (1969). La Romería Vikinga en las Torres de Oeste: mil años después, vuelve Ulfo el Gallego. Chan: la revista de los gallegos. 12, 23.
Pires, Hélio Fernando Vitorino (2012). Incursões nórdicas no Ocidente Ibérico (844-1147): Fontes, história e vestígios. Tese de doutoramento. Universidade Nova de Lisboa.
Pons-Sanz, Sarah M. (2004). Whom did Al-Ghaza-l meet? An exchange of embassies between the Arabs from Al-Andalus and the Vikings. Saga-Book. XXVIII, 5-28.
Rey Castelao, Ofelia (2016). As historias de Galicia na Idade Moderna. En: Isidro Dubert, ed. Historia das historias de Galicia. Vigo: Xerais.
Rodríguez González, Ángel (1984). Las fortalezas de la Mitra compostelana y los “irmandiños”: pleito Tabera-Fonseca. A Coruña: Fundación Pedro Barrié de la Maza, Conde de Fenosa.
Rodríguez González, Diego (2025). As rimas populares de Galicia de Manuel Murguía: Edición e estudo dos materiais conservados. A Coruña: Real Academia Galega.
Rioboo y Seijas, Antonio (1728). La Barca mas prodigiosa : poema historial sagrado de la antiguedad invencion, y milagros de el celebre Santuario de N.S. de la Barca... Santiago de Compostela: en la Imprenta de Andres Frayz.
Ríos, Xulio (2020). Plácido Castro e o universalismo galeguista. En: Xulio Ríos, coord. Vocacións e ideais de Plácido Castro. Santiago: Consello da Cultura Galega, 97-116.
Rodríguez González, Ángel (1984). Las fortalezas de la mitra compostelana y los “irmandiños”. A Coruña: Fundación Barrié de la Maza.
Sánchez Pardo, José Carlos (2010). Los ataques vikingos y su influencia en la Galicia de los siglos ix-xi. Anuario Brigantino. (33), 57-86.
Seoane, Luis (2010). Imaxes de Galicia. 72 xilografías orixinais. Santiago de Compostela: Consello da Cultura Galega.
Souto Cabo, José Antonio (2011). Rui Vasques. Crónica de Santa María de Íria. Santiago de Compostela: Cabido da S. A. M. I. Catedral. Seminario de Estudos Galegos.
Trillo Santamaría, Juan M. e Lois González, Rubén C. (2016). Comentario. La visión de Galicia de Plácido Castro: la interrelación entre la (geo) política interna y la externa. Geopolítica(s). Revista de estudios sobre espacio y poder. 7 (2), 309-317.
Vilar Álvarez, Manuel (2008). A romaría viquinga de Catoira. En: Tempos de festa en Galicia II: Entre o Corpus e o mes de agosto. A Coruña: Fundación Caixa Galicia, 303-313.
Viveiro Mogo, Prudencio (2009). Cando o pasado é futuro: historia e construción nacional na Galiza do século xix. Madrygal. 12, 131-136.








