Valentín Paz-Andrade, na luz e na sombra - Villares, Ramón (Boletín da Real Academia Galega, 2012)
Este texto efectúa unha aproximación global á biografía de Valentín Paz-Andrade, nas súas luces e sombras, que é abeirada a través de varios trazos. En primeiro lugar, sublíñase a súa condición de intelectual ilustrado, de creador literario e de profesional no campo do dereito e da economía pesqueira. Tamén, en segundo termo, a súa traxectoria política marcada polo ideario galeguista e por unha concepción civilista da práctica política, tanto nos tempos da II República como durante os anos da transición da ditadura franquista á democracia. Da súa obra de pensador e analista económico, repárase na orixinal reflexión condensada no libro Galicia como tarea, un grande esforzo intelectual que supera a tradición teórica do galeguismo de pre-guerra, ao colocar o centro de gravidade da idea de Galicia nos aspectos cívicos, como unha “tarea” que os galegos han de “hacer o rehacer todos los días”. E, finalmente, ofrécense unhas breves referencias da súa presenza en América Latina, dos contactos co exilio republicano e da consideración do galego, en tanto que irmán do portugués, como lingua transcontinental.